దత్త జయంతి 2026: తేదీ (డిసెంబర్ 23), పౌర్ణమి సమయాలు, పూజా విధానం

సంక్షిప్త సమాధానం
దత్త జయంతి (దత్తాత్రేయ జయంతి) 2026లో బుధవారం, డిసెంబర్ 23న, మార్గశిర పౌర్ణమి నాడు వస్తుంది. Drik Panchang ప్రకారం పౌర్ణమి తిథి డిసెంబర్ 23 ఉదయం 10:47కి మొదలై డిసెంబర్ 24 ఉదయం 6:57కి ముగుస్తుంది (IST). దత్తుడు సంధ్యా సమయంలో పుట్టాడని నమ్మకం కాబట్టి ప్రధాన పూజ 23వ తేదీ సాయంత్రం చేస్తారు. ఆ రోజు ఉపవాసం ఉండి, దత్తాత్రేయుడిని పూజించి, "దిగంబర దిగంబర శ్రీపాద వల్లభ దిగంబర" అని నామస్మరణ చేసి, గురుచరిత్ర పారాయణం ముగిస్తారు.
దత్త జయంతి 2026 బుధవారం, డిసెంబర్ 23న వస్తుంది. ఇది మార్గశిర శుద్ధ పౌర్ణమి. Drik Panchang ప్రకారం పౌర్ణమి తిథి డిసెంబర్ 23 ఉదయం 10:47కి మొదలై డిసెంబర్ 24 ఉదయం 6:57కి ముగుస్తుంది. దత్తాత్రేయుడు సంధ్యా సమయంలో అవతరించాడని నమ్మకం, అందుకే ప్రధాన పూజ 23వ తేదీ సాయంత్రం చేస్తారు.
మార్గశిరం వచ్చిందంటే మన ఇళ్లలో ముక్కోటి ఏకాదశి, గీతా జయంతి, ఆ వెంటనే దత్త జయంతి. పిఠాపురంలో శ్రీపాద శ్రీవల్లభ స్వామి సన్నిధికి వేలమంది వెళ్తారు; ఊళ్లలో దత్త మందిరాల్లో “దిగంబర దిగంబర” భజనలు రాత్రంతా సాగుతాయి. ఇంట్లోనే చేసుకోవాలనుకునే వారికి తేదీ, సమయాలు, పూజా విధానం, ఉపవాస నియమాలు, కథ అన్నీ ఇక్కడ ఒకేచోట ఉన్నాయి.
దత్త జయంతి 2026 ఎప్పుడు? తేదీ, తిథి సమయాలు
| వివరం | 2026 |
|---|---|
| పండుగ | దత్త జయంతి / దత్తాత్రేయ జయంతి |
| తేదీ | బుధవారం, డిసెంబర్ 23, 2026 |
| తిథి | మార్గశిర శుద్ధ పౌర్ణమి |
| పౌర్ణమి ప్రారంభం | డిసెంబర్ 23, బుధవారం ఉదయం 10:47 |
| పౌర్ణమి ముగింపు | డిసెంబర్ 24, గురువారం ఉదయం 6:57 |
| సూర్యోదయం (హైదరాబాద్, డిసెంబర్ 23) | ఉదయం 6:42 |
| సూర్యాస్తమయం (హైదరాబాద్) | సాయంత్రం 5:48 |
| సాయం సంధ్య (హైదరాబాద్) | సాయంత్రం 5:48 నుండి 7:06 వరకు |
| రాహుకాలం (హైదరాబాద్) | మధ్యాహ్నం 12:15 నుండి 1:38 వరకు |
సమయాలు Drik Panchang నుండి, IST లో. తిథి మొదలయ్యే, ముగిసే క్షణం దేశమంతా ఒకటే; సూర్యోదయం, సూర్యాస్తమయం, రాహుకాలం మాత్రం మీ ఊరిని బట్టి కొన్ని నిమిషాలు మారతాయి. విజయవాడ, విశాఖపట్నం వైపు సూర్యాస్తమయం హైదరాబాద్ కంటే కొంచెం ముందే అవుతుంది.
సాయంత్రమే పూజ ఎందుకు?
దత్తాత్రేయుడు మార్గశిర పౌర్ణమి నాడు సంధ్యా సమయంలో అవతరించాడని సంప్రదాయం. అందుకే సాయంత్రం పౌర్ణమి ఉన్న రోజునే దత్త జయంతి జరుపుకుంటారు. 2026లో పౌర్ణమి 23వ తేదీ ఉదయమే మొదలై ఆ సాయంత్రమంతా, రాత్రంతా ఉంటుంది కాబట్టి ఈ ఏడాది ఏ గందరగోళం లేదు: బుధవారం, డిసెంబర్ 23 సాయంత్రమే జన్మ పూజ. చాలా దత్త క్షేత్రాల్లో ఆ సమయానికి ఊయల ఊపి, భజనలతో జన్మోత్సవం చేస్తారు, కృష్ణాష్టమి నాడు అర్ధరాత్రి చేసినట్టే.
అమెరికా, కెనడాలో కూడా పౌర్ణమి స్థానిక సమయం ప్రకారం డిసెంబర్ 22 రాత్రి లేదా 23 తెల్లవారుజామున మొదలవుతుంది, 23 సాయంత్రం పౌర్ణమి ఉంటుంది. అక్కడి గుళ్లు కూడా సాధారణంగా డిసెంబర్ 23నే జరుపుతాయి; మీ దగ్గరి గుడి ప్రకటించిన తేదీని ఒకసారి చూసుకోండి.
దత్తాత్రేయుడు ఎవరు?
“దత్త” అంటే ఇవ్వబడినవాడు, “ఆత్రేయ” అంటే అత్రి కుమారుడు. అత్రి మహర్షి, అనసూయా దేవిలకు త్రిమూర్తులు తమను తామే “ఇచ్చుకున్నారు”, అందుకే దత్తాత్రేయుడు. బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వరులు ముగ్గురూ ఒకే రూపంలో ఉన్న దేవుడిగా ఆయనను పూజిస్తారు. ఆయన రూపంలో:
- మూడు ముఖాలు: బ్రహ్మ, విష్ణు, శివుడు.
- ఆరు చేతులు: విష్ణువు శంఖ చక్రాలు, శివుడి త్రిశూలం ఢమరుకం, బ్రహ్మ కమండలం జపమాల.
- వెనుక ఆవు: భూమాత లేదా కామధేనువు అని చెబుతారు.
- పాదాల దగ్గర నాలుగు కుక్కలు: నాలుగు వేదాలకు గుర్తు.
- ఔదుంబర (మేడి) చెట్టు: దత్తుడు ఈ చెట్టు కింద ఉంటాడని నమ్మకం; దత్త మందిరాల్లో మేడి చెట్టును పూజిస్తారు.
అన్నిటికంటే ముఖ్యంగా దత్తాత్రేయుడు గురువు. దత్త సంప్రదాయంలో ప్రతి నిజమైన గురువూ దత్త స్వరూపమే. అందుకే భక్తులు ఒకరినొకరు “శ్రీ గురుదేవ దత్త” అని పలకరించుకుంటారు.
దత్తాత్రేయ జన్మ కథ: అనసూయ మహాపతివ్రత
అనసూయా దేవి పాతివ్రత్యం ముల్లోకాల్లో ప్రసిద్ధి. ఆమె తపశ్శక్తిని పరీక్షించాలని బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వరులు ముగ్గురూ సన్యాసుల వేషంలో అత్రి ఆశ్రమానికి వచ్చారు. భిక్ష అడిగారు, కానీ ఆమె పాతివ్రత్యానికి భంగం కలిగే ఒక షరతు పెట్టారు.
అతిథిని తిరస్కరించడం అనసూయకు ధర్మం కాదు; తన వ్రతాన్ని వదులుకోవడమూ కాదు. ఆమె తన భర్తను మనసులో తలచుకుని, తపశ్శక్తితో ఆ ముగ్గురు సన్యాసులనూ పసిపిల్లలుగా మార్చేసింది. తర్వాత తల్లిలా వారికి పాలిచ్చి, ఊయలలో వేసి లాలించింది.
భర్తలు ఎంతకీ తిరిగి రాకపోవడంతో సరస్వతి, లక్ష్మి, పార్వతి ముగ్గురూ వెతుక్కుంటూ ఆశ్రమానికి వచ్చి, తమ భర్తలను తిరిగి ఇవ్వమని అనసూయను వేడుకున్నారు. ఆమె త్రిమూర్తులను మళ్లీ వారి నిజరూపంలోకి తెచ్చింది. ఆమె భక్తికి సంతోషించిన త్రిమూర్తులు “మేమే నీ కుమారుడిగా పుడతాం” అని వరమిచ్చారు. ఆ బిడ్డే దత్తాత్రేయుడు.
పురాణాల్లో ఈ కథ ఒకటి కంటే ఎక్కువ విధాలుగా ఉంది. కొన్ని చోట్ల అనసూయ, అత్రిలకు ముగ్గురు కుమారులు పుట్టారని ఉంది: విష్ణు అంశతో దత్తాత్రేయుడు, శివ అంశతో దుర్వాసుడు, బ్రహ్మ అంశతో చంద్రుడు. దత్త సంప్రదాయం మాత్రం ముగ్గురూ కలిసిన ఒకే రూపంగా దత్తుడిని కొలుస్తుంది.
దత్తాత్రేయుడి 24 మంది గురువులు
భాగవతం ఏకాదశ స్కంధంలో ఒక అవధూత (దత్తాత్రేయుడిగా గుర్తించేవారు) యదు మహారాజుతో తాను ప్రకృతిలోని 24 గురువుల నుండి నేర్చుకున్నానని చెబుతాడు. వాటిలో కొన్ని:
| గురువు | నేర్చుకున్నది |
|---|---|
| భూమి | ఓర్పు: అన్నీ భరిస్తూనే ఇస్తుంది |
| వాయువు | అన్నిటి మధ్య తిరిగినా దేనికీ అంటుకోకపోవడం |
| సముద్రం | ఏది వచ్చి చేరినా నిండుగా, ప్రశాంతంగా ఉండటం |
| తేనెటీగ | ఎన్నో బోధనల నుండి సారాన్ని మాత్రమే గ్రహించడం |
| కొండచిలువ | దొరికినదానితో తృప్తిగా ఉండటం |
| పసిబిడ్డ | చింత, అహంకారం లేకుండా ఉండటం |
దత్త జయంతి పాఠం ఇదే: మనసు తెరిచి ఉంటే గురువు ఎక్కడైనా దొరుకుతాడు.
ఇంట్లో దత్త జయంతి పూజా విధానం
కుటుంబాన్ని బట్టి, ప్రాంతాన్ని బట్టి ఆచారాలు మారతాయి. డిసెంబర్ 23 సాయంత్రం ఇంట్లో చేసుకోగల సరళమైన పూజ ఇది:
ముందే సిద్ధం చేసుకోవలసినవి: దత్తాత్రేయ పటం లేదా విగ్రహం, పీట మీద శుభ్రమైన వస్త్రం, కలశం, నెయ్యి దీపం, అగరబత్తి, గంధం, పసుపు, కుంకుమ, అక్షతలు, పూలు, తులసి దళాలు, దొరికితే మేడి (ఔదుంబర) ఆకులు, నైవేద్యానికి పాలు లేదా రవ్వ కేసరి.
- ఉదయం నుండి ఉపవాసం: ఆరోగ్యం సహకరిస్తే పండ్లు, పాలు, నీళ్లు మాత్రమే; లేదా ఒక పూట సాత్విక భోజనం.
- మధ్యాహ్నం పూజా స్థలం శుభ్రం చేసి పీట మీద వస్త్రం పరిచి దత్తాత్రేయ పటం పెట్టండి. ముందు కలశం, నెయ్యి దీపం ఉంచండి.
- సూర్యాస్తమయానికి ముందు స్నానం చేసి శుభ్రమైన బట్టలు కట్టుకోండి.
- సంకల్పం: కొంచెం నీళ్లు, అక్షతలు చేతిలో పట్టుకుని మీ పేరు, గోత్రం, కోరిక మనసులో చెప్పుకోండి.
- షోడశోపచార పూజ లేదా పంచోపచార పూజ: గంధం, పసుపు, కుంకుమ, పూలు, తులసి దళాలు, మేడి ఆకులు సమర్పించి, అగరబత్తి, దీపం వెలిగించండి.
- జపం: “దిగంబర దిగంబర శ్రీపాద వల్లభ దిగంబర” లేదా “ఓం ద్రాం దత్తాత్రేయాయ నమః” 108 సార్లు జపమాలతో.
- నైవేద్యం: పాలు, పంచామృతం, రవ్వ కేసరి లేదా పాయసం. మహారాష్ట్రలో శొంఠి, బెల్లం కలిపిన పొడి పెడతారు.
- జన్మ సమయం, హారతి: సూర్యాస్తమయం వేళ చిన్న ఊయల ఉంటే ఊపి, లేదంటే పూలు సమర్పించి “శ్రీ గురుదేవ దత్త” అని నమస్కరించి కర్పూర హారతి ఇవ్వండి.
- ప్రసాదంతో ఉపవాసం విరమించండి. ఆ రోజు ఇంటికి వచ్చిన వారికి, ఆకలితో ఉన్నవారికి అన్నం పెట్టడం దత్తుడికి ఇష్టమైన సేవ అని పెద్దలు చెబుతారు.
ఇవన్నీ చేయలేకపోయినా ఫరవాలేదు. ఒక దీపం, కొన్ని పూలు, దత్తుడి నామం, “మంచి గురువును చూపించు” అనే ఒక్క ప్రార్థన చాలు.
దత్త జయంతి నాడు జపించే మంత్రాలు
| మంత్రం / నామం | ఎప్పుడు |
|---|---|
| దిగంబర దిగంబర శ్రీపాద వల్లభ దిగంబర | దత్త భక్తులకు అత్యంత ప్రియమైన నామస్మరణ; భజనల్లో, జపమాలతో |
| ఓం ద్రాం దత్తాత్రేయాయ నమః | 108 సార్లు జపించే చిన్న మంత్రం |
| శ్రీ గురుదేవ దత్త | దత్త సంప్రదాయంలో పలకరింపు, ప్రార్థన; ఎప్పుడైనా |
| ఓం శ్రీ గురుదేవ దత్త | ఉపవాసం రోజంతా మనసులో జపించుకోవడానికి |
జపం లెక్క తప్పకుండా ఉండాలంటే జపమాల వాడండి, లేదా Deva AI లోని జప కౌంటర్ వాడొచ్చు. Deva AI అనేది ఉచిత Android యాప్. దీని ద్వారా మీరు కృష్ణుడు, శివుడు, గణేశుడు, హనుమంతుడు వంటి హిందూ దేవుళ్లతో AI ద్వారా మాట్లాడవచ్చు — తెలుగు, ఇంగ్లీష్, హిందీ, తమిళం, కన్నడ, మలయాళం భాషల్లో. యాప్లో ఉన్న పది మంది దేవుళ్లలో దత్తాత్రేయుడు లేడు; కానీ త్రిమూర్తుల గురించి, గురువు అర్థం గురించి విష్ణువు లేదా శివుడి AI సహచరుడిని తెలుగులోనే అడగవచ్చు. ఇది శాస్త్రాలు, సంప్రదాయం ఆధారంగా మాట్లాడే తోడు మాత్రమే, పూజారికి బదులు కాదు.
దత్త జయంతి ఉపవాస నియమాలు
- ఎంత సేపు: డిసెంబర్ 23 సూర్యోదయం నుండి సాయంత్రం పూజ అయ్యే వరకు. కొందరు మరుసటి రోజు ఉదయం వరకు ఉంటారు.
- ఏమి తినవచ్చు: పండ్లు, పాలు, పెరుగు, డ్రై ఫ్రూట్స్, సగ్గుబియ్యం వంటి ఉపవాస పదార్థాలు. ఒక పూట సాత్విక భోజనం చేసేవారూ ఉన్నారు.
- ఏమి మానాలి: ఉల్లి, వెల్లుల్లి, మాంసాహారం, మద్యం; కఠిన ఉపవాసం ఉండేవారు అన్నం, ధాన్యాలు కూడా.
- ఎవరు కఠిన ఉపవాసం ఉండకూడదు: అనారోగ్యంతో ఉన్నవారు, వృద్ధులు, గర్భిణులు, పిల్లలు. వీరు మామూలుగా తింటూ ప్రార్థనతో ఆ రోజును పాటించవచ్చు.
గురుచరిత్ర పారాయణం ఎప్పుడు, ఎలా?
శ్రీ గురుచరిత్ర దత్తాత్రేయ అవతారాలుగా కొలిచే శ్రీపాద శ్రీవల్లభుడు, శ్రీ నృసింహ సరస్వతుల జీవిత చరిత్ర. మూలం మరాఠీ గ్రంథం; తెలుగులో కూడా అనువాదాలు దొరుకుతాయి. చాలామంది దీన్ని ఏడు రోజుల సప్తాహంగా చదువుతారు, పారాయణం దత్త జయంతి నాడు ముగిసేలా. 2026లో అలా ముగియాలంటే గురువారం, డిసెంబర్ 17న మొదలుపెట్టాలి. పారాయణం రోజుల్లో సాత్విక ఆహారం, నేల మీద పడుకోవడం, బ్రహ్మచర్యం పాటించడం ఆచారం. కొన్ని దత్త మందిరాల్లో పౌర్ణమికి వారం ముందు నుండే రోజూ భజనలు, పారాయణాలతో దత్త సప్తాహం జరుగుతుంది.
ప్రసిద్ధ దత్త క్షేత్రాలు
| క్షేత్రం | ఎక్కడ | ప్రత్యేకత |
|---|---|---|
| పిఠాపురం | కాకినాడ జిల్లా, ఆంధ్రప్రదేశ్ | శ్రీపాద శ్రీవల్లభుడి జన్మస్థలంగా ప్రసిద్ధి; పాదగయ క్షేత్రం |
| కురువపురం (కురుగడ్డ) | కృష్ణా నదిలోని దీవి, రాయచూరు దగ్గర, కర్ణాటక | శ్రీపాద శ్రీవల్లభుడి తపోభూమి; తెలంగాణ సరిహద్దుకు దగ్గర |
| గాణగాపురం | కలబురగి జిల్లా, కర్ణాటక | శ్రీ నృసింహ సరస్వతుల నిర్గుణ పాదుకలు పూజలందుకునే చోటు |
| నరసోబావాడి | మహారాష్ట్ర | కృష్ణా, పంచగంగ నదుల సంగమం; నృసింహ సరస్వతులతో అనుబంధం |
| ఔదుంబర్ | మహారాష్ట్ర | కృష్ణా నది తీరాన, మేడి చెట్టు పేరుతోనే వెలసిన దత్త క్షేత్రం |
| గిరనార్ | గుజరాత్ | కొండ శిఖరం మీద దత్తాత్రేయుడి పాదుకలు |
తెలుగు భక్తులకు పిఠాపురం, కురువపురం దగ్గర క్షేత్రాలు. దత్త జయంతి రోజు పిఠాపురంలో భక్తుల రద్దీ చాలా ఎక్కువ; వెళ్లాలనుకుంటే ముందే బస ఏర్పాటు చేసుకోండి. అక్కల్కోట స్వామి సమర్థులను, షిర్డీ సాయిబాబాను కూడా చాలామంది దత్త స్వరూపంగా భావిస్తారు.
మార్గశిర మాసంలో దత్త జయంతి చుట్టూ
దత్త జయంతి ఒక పండుగల వారంలో వస్తుంది. మూడు రోజుల ముందు, ఆదివారం డిసెంబర్ 20న ముక్కోటి ఏకాదశి, గీతా జయంతి; దానికి ముందు డిసెంబర్ 15న సుబ్రహ్మణ్య షష్ఠి. గీతా జయంతి నాడు గీత చదవాలనుకునే వారికి భగవద్గీత సారాంశం తెలుగులో ఉపయోగపడుతుంది; భాగవతం దత్తాత్రేయుడిని విష్ణువు అవతారాల్లో ఒకరిగా లెక్కిస్తుంది. ఇంగ్లీష్లో చదవాలనుకునే మిత్రులకు Dattatreya Jayanti 2026 గైడ్ పంపవచ్చు.
దత్త జయంతి నాడు భక్తులు కోరుకునేది ఒక్కటే: సరైన గురువు, నేర్చుకునే వినయం. ఈ ఏడాది ఉపవాసం ఉంటుంటే, మార్గశిర మాసమంతా రోజూ జపం కొనసాగించడానికి Deva AI లో రోజువారీ స్ట్రీక్ కూడా పెట్టుకోవచ్చు.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
దత్త జయంతి 2026 ఏ రోజు?
బుధవారం, డిసెంబర్ 23, 2026. ఇది మార్గశిర శుద్ధ పౌర్ణమి. పౌర్ణమి తిథి డిసెంబర్ 23 ఉదయం 10:47కి మొదలై డిసెంబర్ 24 ఉదయం 6:57కి ముగుస్తుంది (IST, Drik Panchang).
దత్త జయంతి పూజ ఏ సమయంలో చేయాలి?
డిసెంబర్ 23 సాయంత్రం, సూర్యాస్తమయం దగ్గర. దత్తాత్రేయుడు మార్గశిర పౌర్ణమి సంధ్యా సమయంలో అవతరించాడని నమ్మకం. హైదరాబాద్లో ఆ రోజు సూర్యాస్తమయం సాయంత్రం 5:48కి; ఆ సాయంత్రమంతా పౌర్ణమి ఉంటుంది.
దత్తాత్రేయుడు ఎవరు?
అత్రి మహర్షి, అనసూయా దేవిల కుమారుడు. బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వరులు ముగ్గురూ కలిసిన ఒకే రూపంగా ఆయనను పూజిస్తారు. ఆయనను ఆదిగురువు అంటారు; మూడు ముఖాలు, ఆరు చేతులు, వెనుక ఆవు, పాదాల దగ్గర నాలుగు కుక్కలతో చిత్రిస్తారు.
దత్త జయంతి రోజు ఏమి తినవచ్చు?
చాలామంది సాయంత్రం పూజ అయ్యే వరకు ఉపవాసం ఉండి పండ్లు, పాలు మాత్రమే తీసుకుంటారు. కొందరు ఒక పూట సాత్విక భోజనం చేస్తారు. ఉల్లి, వెల్లుల్లి, మాంసాహారం ఆ రోజు మానేస్తారు. ఆరోగ్యం సహకరించకపోతే తేలికపాటి ఉపవాసం చాలు.
గురుచరిత్ర పారాయణం ఎప్పుడు మొదలుపెట్టాలి?
ఏడు రోజుల సప్తాహ పారాయణం దత్త జయంతి నాడు ముగియాలంటే 2026లో గురువారం, డిసెంబర్ 17న మొదలుపెట్టాలి. శ్రీపాద శ్రీవల్లభుడు, శ్రీ నృసింహ సరస్వతుల చరిత్ర ఇందులో ఉంటుంది.
దత్తాత్రేయుడి దగ్గర నాలుగు కుక్కలు, ఆవు ఎందుకు ఉంటాయి?
నాలుగు కుక్కలు నాలుగు వేదాలని, ఆవు భూమాతని (లేదా కామధేనువని) సాధారణంగా చెబుతారు. జ్ఞానానికి అధిపతి, సర్వ జీవులకు రక్షకుడు దత్తుడే అని దీని అర్థం.



