హనుమద్వ్రతం 2026: డిసెంబర్ 22, పూజా విధానం, 13 ముడుల తోరం, కథ

సంక్షిప్త సమాధానం
హనుమద్వ్రతం 2026లో మంగళవారం, డిసెంబర్ 22న, మార్గశిర శుద్ధ త్రయోదశి నాడు వస్తుంది. Drik Panchang ప్రకారం త్రయోదశి తిథి డిసెంబర్ 21 సాయంత్రం 5:36కి మొదలై డిసెంబర్ 22 మధ్యాహ్నం 2:23కి ముగుస్తుంది (IST), కాబట్టి పంపా పూజ, హనుమత్ పూజ, 13 ముడుల తోరం కట్టుకోవడం 22వ తేదీ ఉదయమే చేసుకోవాలి. అమెరికా, కెనడా, బ్రిటన్లో వ్రతం సోమవారం, డిసెంబర్ 21న.
హనుమంతుడి పండుగ అనగానే చాలామందికి వైశాఖంలో వచ్చే హనుమాన్ జయంతి గుర్తొస్తుంది. కానీ తెలంగాణ, ఆంధ్రప్రదేశ్లోని చాలా ఇళ్లలో, కర్ణాటకలో మార్గశిర మాసం చలిలో మరో పెద్ద రోజు ఉంది: పసుపు తోరానికి పదమూడు ముడులు వేసి కట్టుకునే హనుమద్వ్రతం. హనుమద్వ్రతం 2026 ఎప్పుడు? ఈ ఏడాది హనుమద్వ్రతం మంగళవారం, డిసెంబర్ 22, 2026న, మార్గశిర శుద్ధ త్రయోదశి నాడు వస్తుంది. త్రయోదశి తిథి డిసెంబర్ 21 సాయంత్రం 5:36 నుంచి డిసెంబర్ 22 మధ్యాహ్నం 2:23 వరకు ఉంటుంది, కాబట్టి పూజ 22వ తేదీ ఉదయమే చేసుకోవడం మంచిది. దీన్ని హనుమాన్ వ్రతం, హనుమత్ వ్రతం అని కూడా అంటారు.
హనుమద్వ్రతం 2026 తేదీ, సమయాలు
| వివరం | 2026 (హైదరాబాద్, IST) |
|---|---|
| హనుమద్వ్రతం | మంగళవారం, డిసెంబర్ 22 |
| మాసం, తిథి | మార్గశిర శుద్ధ త్రయోదశి |
| త్రయోదశి ప్రారంభం | సోమవారం, డిసెంబర్ 21 సాయంత్రం 5:36 |
| త్రయోదశి ముగింపు | మంగళవారం, డిసెంబర్ 22 మధ్యాహ్నం 2:23 |
| సూర్యోదయం | ఉదయం 6:42 |
| బ్రహ్మ ముహూర్తం | తెల్లవారుజాము 4:59 నుంచి 5:50 వరకు |
| అమృత కాలం | ఉదయం 8:35 నుంచి 10:02 వరకు |
| అభిజిత్ ముహూర్తం | మధ్యాహ్నం 11:53 నుంచి 12:37 వరకు |
| యమగండం | ఉదయం 9:28 నుంచి 10:52 వరకు |
| రాహుకాలం | మధ్యాహ్నం 3:01 నుంచి 4:24 వరకు |
ఈ సమయాలు Drik Panchang (హైదరాబాద్) ప్రకారం. విజయవాడ, తిరుపతి, విశాఖపట్నంలో సూర్యోదయం కొన్ని నిమిషాలు తేడా ఉంటుంది, తిథి సమయం మాత్రం అదే. మీ ఊరి పంచాంగం లేదా ఇంటి పురోహితులు వేరే సమయం చెబితే అదే పాటించండి. వచ్చే ఏడాది హనుమద్వ్రతం శనివారం, డిసెంబర్ 11, 2027న.
హనుమద్వ్రతానికి రెండు రోజుల ముందే, డిసెంబర్ 20న, ముక్కోటి ఏకాదశి వస్తుంది; మర్నాడు డిసెంబర్ 23న దత్త జయంతి. అంటే ఈ వారం మొత్తం పండుగ వాతావరణమే. ఉత్తర ద్వార దర్శనం గురించి మా ముక్కోటి ఏకాదశి 2026 వ్యాసంలో, మార్గశిర పౌర్ణమి పూజ గురించి దత్త జయంతి 2026 వ్యాసంలో చదవండి.
విదేశాల్లో హనుమద్వ్రతం 2026
సూర్యోదయం సమయానికి త్రయోదశి ఉన్న రోజే వ్రతం చేస్తారు, అందుకే పశ్చిమ దేశాల్లో తేదీ ఒక రోజు ముందుకు వస్తుంది.
| దేశం (నగరం) | తేదీ | త్రయోదశి తిథి (స్థానిక సమయం) |
|---|---|---|
| భారత్ | మంగళవారం, డిసెంబర్ 22 | డిసెం 21 సా. 5:36 నుంచి డిసెం 22 మ. 2:23 |
| అమెరికా (న్యూయార్క్) | సోమవారం, డిసెంబర్ 21 | డిసెం 21 ఉ. 7:06 నుంచి డిసెం 22 తె. 3:53 |
| కెనడా (టొరంటో) | సోమవారం, డిసెంబర్ 21 | డిసెం 21 ఉ. 7:06 నుంచి డిసెం 22 తె. 3:53 |
| బ్రిటన్ (లండన్) | సోమవారం, డిసెంబర్ 21 | డిసెం 21 మ. 12:06 నుంచి డిసెం 22 ఉ. 8:53 |
| యూఏఈ (దుబాయ్) | మంగళవారం, డిసెంబర్ 22 | డిసెం 21 సా. 4:06 నుంచి డిసెం 22 మ. 12:53 |
| సింగపూర్ | మంగళవారం, డిసెంబర్ 22 | డిసెం 21 రా. 8:06 నుంచి డిసెం 22 సా. 4:53 |
| మలేషియా (కౌలాలంపూర్) | మంగళవారం, డిసెంబర్ 22 | డిసెం 21 రా. 8:06 నుంచి డిసెం 22 సా. 4:53 |
| ఆస్ట్రేలియా (సిడ్నీ) | మంగళవారం, డిసెంబర్ 22 | డిసెం 21 రా. 11:06 నుంచి డిసెం 22 రా. 7:53 |
అమెరికా పశ్చిమ తీరంలో (కాలిఫోర్నియా) తిథి డిసెంబర్ 21 తెల్లవారుజాము 4:06కే మొదలవుతుంది, కాబట్టి అక్కడ కూడా సోమవారం, డిసెంబర్ 21. విదేశాల్లోని చాలా గుళ్లు పూజను దగ్గర్లోని వారాంతంలో పెడతాయి; మీ గుడిని అడిగి తెలుసుకోండి.
హనుమద్వ్రతం, హనుమాన్ జయంతి: తేడా ఏమిటి?
హనుమంతుడిని ప్రాంతాన్ని బట్టి వేర్వేరు రోజుల్లో పూజిస్తారు. ఇవన్నీ సరైనవే, ఒక్కో ప్రాంతం తన సంప్రదాయాన్ని, పంచాంగాన్ని పాటిస్తుంది.
| పండుగ | ఎక్కడ | ఎప్పుడు | తదుపరి తేదీ |
|---|---|---|---|
| హనుమాన్ జయంతి | ఉత్తర భారతం | చైత్ర పౌర్ణమి | మంగళవారం, ఏప్రిల్ 20, 2027 |
| హనుమాన్ జయంతి (41 రోజుల దీక్ష ముగింపు) | తెలంగాణ, ఆంధ్రప్రదేశ్ | వైశాఖ బహుళ దశమి | సోమవారం, మే 31, 2027 |
| హనుమద్వ్రతం | తెలంగాణ, ఆంధ్ర, కర్ణాటక | మార్గశిర శుద్ధ త్రయోదశి | మంగళవారం, డిసెంబర్ 22, 2026 |
| హనుమత్ జయంతి | తమిళనాడు | మార్గళి అమావాస్య, మూల నక్షత్రం | గురువారం, జనవరి 7, 2027 |
హనుమద్వ్రతం పుట్టినరోజు పండుగ కంటే ఒక నోము లాంటిది. కుటుంబ క్షేమం, ఆరోగ్యం, పనుల్లో ఆటంకాలు తొలగిపోవడం కోసం చేస్తారు. చాలా కుటుంబాలు ఏటా ఈ వ్రతం చేస్తూ, పెద్దల నుంచి పిల్లలకు పద్ధతిని అందిస్తాయి.
హనుమద్వ్రత కథ
ఇళ్లలో చెప్పే హనుమద్వ్రత కథ మహాభారతంతో ముడిపడి ఉంది. కుటుంబాన్ని బట్టి కథలో చిన్న తేడాలు ఉంటాయి.
పాండవుల కష్టకాలంలో, ఆ కష్టాలు తొలగే మార్గం చెప్పమని అడిగినప్పుడు, హనుమంతుడి అనుగ్రహం కోసం మార్గశిర శుద్ధ త్రయోదశి నాడు ఈ వ్రతం చేయమని ఉపదేశం లభించింది. కొన్ని కథల్లో వ్యాస మహర్షి, కొన్నింటిలో శ్రీకృష్ణుడు ఈ వ్రతం చెప్పారని ఉంటుంది. ద్రౌపది ఈ వ్రతం చేసి, పదమూడు ముడుల పసుపు తోరాన్ని చేతికి కట్టుకుంది. అర్జునుడు తన రథ ధ్వజంపై కూర్చోబోయే హనుమంతుడిని చిన్నచూపు చూశాడని, ఆ తోరాన్ని తేలికగా తీసుకున్నాడని, అందువల్ల కష్టాలు పెరిగాయని, తర్వాత తప్పు తెలుసుకుని హనుమంతుడిని శరణు కోరాడని కథ చెబుతుంది. కొన్ని కథనాలు పాండవుల పదమూడు సంవత్సరాల వనవాసాన్ని తోరంలోని పదమూడు ముడులతో కలిపి చెబుతాయి.
హనుమత్ పూజ మొదట పంపా నది ఒడ్డున జరిగిందని నమ్మకం, అందుకే ఈ వ్రతంలో కలశంలో పంపా నదిని ఆవాహన చేసి పూజిస్తారు. కథలోని సందేశం సరళమైనది: వినయం లేని బలం నిలవదు; భక్తులలో గొప్పవాడైన హనుమంతుడిని తల వంచి, భక్తితో చేరుకోవాలి.
హనుమత్ తోరం (13 ముడుల తోరం) అంటే ఏమిటి?
వ్రతానికి తోరమే ప్రాణం.
- 13 ముడులు ఎందుకు: వ్రతం త్రయోదశి, అంటే 13వ తిథి నాడు వస్తుంది, అందుకే తోరానికి 13 ముడులు (గ్రంథులు).
- ఎలా తయారు చేస్తారు: తెల్లని నూలు దారానికి పసుపు రాసి పసుపు తోరంగా చేస్తారు. కొన్ని ఇళ్లలో ఎర్ర దారం వాడతారు.
- పూజ: తోరాన్ని హనుమంతుడి ముందు పెట్టి పసుపు, కుంకుమ, పూలతో పూజిస్తారు. కొన్ని ఇళ్లలో కుంకుమ నీటిలో తడిపిన వస్త్రాన్ని పంపా కలశం మీద పెట్టి, దానిపై తోరాన్ని ఉంచి పూజిస్తారు.
- కట్టుకునేటప్పుడు మంత్రం: “ఓం నమో వాయునందనాయ” అని చెబుతూ కుడి చేతి మణికట్టుకు కట్టుకుంటారు.
- ఎన్నాళ్లు ఉంచుకోవాలి: ఇది ఇంటి ఆచారాన్ని బట్టి ఉంటుంది. కొందరు మళ్లీ ఏడాది వ్రతం వరకు ఉంచుకుంటారు, కొందరు కొన్ని రోజులు మాత్రమే. ఇంట్లో పెద్దలను అడగండి.
ఇంట్లో హనుమద్వ్రతం ఎలా చేసుకోవాలి: పూజా విధానం
ఇది సాధారణ పద్ధతి. మాధ్వ, స్మార్త, శ్రీవైష్ణవ కుటుంబాలు తమ మంత్రాలు చేర్చుకుంటాయి; ఇంటి పురోహితులు చెప్పిన విధానమే ముఖ్యం.
- ముందు రోజు సిద్ధం: డిసెంబర్ 21న పూజ గది శుభ్రం చేసి, ముగ్గు వేసి, కింది జాబితాలోని సామగ్రి సిద్ధం చేసుకోండి. చాలామంది ముందు రోజు నుంచే సాత్విక ఆహారం, బ్రహ్మచర్యం పాటిస్తారు.
- తెల్లవారే స్నానం: డిసెంబర్ 22 ఉదయం తలస్నానం చేసి, శుభ్రమైన బట్టలు కట్టుకుని దీపారాధన చేయండి.
- సంకల్పం: రోజు, వ్రతం పేరు, మీ కోరిక చెప్పి సంకల్పం చెప్పుకోండి.
- గణపతి పూజ: ముందుగా విఘ్నేశ్వరుడిని పూజించండి.
- పంపా పూజ: మామిడాకులు, కొబ్బరికాయ పెట్టిన నీటి కలశంలో పంపా నదిని ఆవాహన చేసి పూజించండి.
- హనుమత్ పూజ: సీతారామ లక్ష్మణ సమేతంగా ఉన్న హనుమంతుడి పటం లేదా విగ్రహం పెట్టి, శక్తి మేరకు షోడశోపచార పూజ చేయండి: జలం, గంధం, సింధూరం, పూలు, తమలపాకులు, తులసి, అగరుబత్తి.
- తోర పూజ: 13 ముడుల తోరాన్ని హనుమంతుడి ముందు పెట్టి పసుపు, కుంకుమ, పూలతో పూజించండి.
- పారాయణం: హనుమాన్ చాలీసా, హనుమాన్ మంత్రం లేదా సుందరకాండ పారాయణం చేసి, వ్రత కథ చదవండి.
- నైవేద్యం, హారతి: పండ్లు, బెల్లం పాయసం, అప్పాలు లేదా గారెలు, మీ ఇంటి ఆచారం ప్రకారం ఏదైనా నైవేద్యం పెట్టి కర్పూర హారతి ఇవ్వండి.
- తోరం కట్టుకోవడం: మంత్రం చెబుతూ తోరాన్ని చేతికి కట్టుకోండి.
- దానం: ముత్తైదువకు లేదా పురోహితులకు తాంబూలం, పండ్లు ఇవ్వడం, పేదలకు అన్నదానం చేయడం చాలా ఇళ్లలో ఆచారం.
త్రయోదశి మధ్యాహ్నం 2:23కే ముగుస్తుంది కాబట్టి పూజ ఉదయం పూర్తి చేయడం ఉత్తమం. ఉదయం 9:28 నుంచి 10:52 వరకు యమగండం ఉంటుంది; ఆ సమయం వదిలి ముందు లేదా తర్వాత పూజ పెట్టుకోవాలనుకునే వాళ్లు పెట్టుకోవచ్చు.
సిద్ధం చేసుకోవాల్సిన సామగ్రి: హనుమంతుడి పటం లేదా విగ్రహం (వీలైతే సీతారాములతో), మామిడాకులు, కొబ్బరికాయతో కలశం, 13 ముడుల పసుపు తోరం, పసుపు, కుంకుమ, సింధూరం, గంధం, తమలపాకులు, వక్కలు, తులసి, పూలు (బంతిపూలు, ఎర్రని పూలు హనుమంతుడికి ఇష్టమని నమ్మకం), నెయ్యి లేదా నూనె దీపం, అగరుబత్తి, కర్పూరం, పండ్లు, నైవేద్యం.
హనుమద్వ్రతం నాడు చదువుకునే శ్లోకం
చాలా ఇళ్లలో పూజ మొదలుపెట్టే ముందు ఈ హనుమత్ ధ్యాన శ్లోకం చదువుతారు:
మనోజవం మారుతతుల్యవేగం జితేంద్రియం బుద్ధిమతాం వరిష్ఠమ్ । వాతాత్మజం వానరయూథముఖ్యం శ్రీరామదూతం శిరసా నమామి ॥
అర్థం: మనసు అంత వేగం, వాయువు అంత జోరు ఉన్నవాడు, ఇంద్రియాలను జయించినవాడు, బుద్ధిమంతులలో శ్రేష్ఠుడు, వాయుపుత్రుడు, వానర సేనకు నాయకుడు అయిన శ్రీరామదూతకు తల వంచి నమస్కరిస్తున్నాను.
ఈ శ్లోకాన్ని లేదా “ఓం నమో వాయునందనాయ” మంత్రాన్ని 108 సార్లు జపించాలనుకుంటే Deva AIలోని జప కౌంటర్తో లెక్కపెట్టుకోవచ్చు.
హనుమద్వ్రతం ఉపవాస నియమాలు
- ఒకే నియమం లేదు. చాలామంది పూజ అయ్యేవరకు ఏమీ తినరు; కొందరు పాలు, పండ్లు మాత్రమే తీసుకుంటారు; కొందరు ఒక్కపూట సాత్విక భోజనం చేస్తారు.
- ఆ రోజు ఉల్లి, వెల్లుల్లి, మాంసం, గుడ్లు, మద్యం వద్దు.
- త్రయోదశి డిసెంబర్ 22 మధ్యాహ్నం 2:23కి ముగుస్తుంది కాబట్టి చాలా కుటుంబాలు ఉదయమే పూజ ముగించి, నైవేద్యం పెట్టిన తర్వాత భోజనం చేస్తాయి.
- పిల్లలు, పెద్దవాళ్లు, గర్భిణులు, అనారోగ్యంతో ఉన్నవాళ్లు, మందులు వాడేవాళ్లు కఠిన ఉపవాసం చేయకూడదు. పూజ, తోరమే వ్రతం; ఉపవాసం ఆచారం మాత్రమే.
హనుమద్వ్రతం నాడు ఎక్కడ దర్శనం చేసుకోవాలి?
తెలంగాణ, ఆంధ్రప్రదేశ్లోని హనుమాన్ ఆలయాల్లో ఆ రోజు ప్రత్యేక పూజలు, అభిషేకాలు జరుగుతాయి. కర్ణాటకలో హంపి దగ్గరి అంజనాద్రి కొండను చాలామంది హనుమంతుడి జన్మస్థలంగా నమ్ముతారు; రామాయణంలోని కిష్కింధ, పంపా సరోవరం ఆ ప్రాంతంలోనే ఉన్నాయని సంప్రదాయం. ప్రత్యేక పూజల సమయాలు ఏటా మారుతాయి, వెళ్లే ముందు గుడిని అడిగి తెలుసుకోండి. హనుమంతుడి కథ, ఆయన గుణాల గురించి ఇంగ్లీష్లో మా Hanumad Vratam 2026 వ్యాసంలో కూడా చదవవచ్చు.
Deva AIతో వ్రతం
ఇంటికి దూరంగా ఉండి మొదటిసారి వ్రతం చేస్తుంటే, పూజ మధ్యలో సందేహాలు రావడం సహజం. Deva AI అనేది ఉచిత Android యాప్. దీని ద్వారా మీరు కృష్ణుడు, శివుడు, గణేశుడు, హనుమంతుడు వంటి హిందూ దేవుళ్లతో AI ద్వారా మాట్లాడవచ్చు — తెలుగు, ఇంగ్లీష్, హిందీ, తమిళం, కన్నడ, మలయాళం భాషల్లో. హనుమంతుడితో వ్రతం అర్థం గురించి, చాలీసాలోని ఒక పంక్తి గురించి తెలుగులో మాట్లాడవచ్చు, వర్చువల్ పూజలో దీపం వెలిగించవచ్చు, జపం లెక్కపెట్టుకోవచ్చు. ఇది శాస్త్రాలు, సంప్రదాయం స్ఫూర్తితో చేసిన ఒక తోడు మాత్రమే; మీ ఇంటి పురోహితుల స్థానాన్ని తీసుకోదు. Deva AI గురించి మరింత ఇక్కడ చదవండి.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
హనుమద్వ్రతం 2026 ఎప్పుడు?
మంగళవారం, డిసెంబర్ 22, 2026. ఇది మార్గశిర శుద్ధ త్రయోదశి. త్రయోదశి తిథి డిసెంబర్ 21 సాయంత్రం 5:36 నుంచి డిసెంబర్ 22 మధ్యాహ్నం 2:23 వరకు ఉంటుంది (IST, Drik Panchang, హైదరాబాద్).
హనుమద్వ్రతం, హనుమాన్ జయంతి ఒకటేనా?
కాదు. తెలుగు రాష్ట్రాల్లో హనుమాన్ జయంతిని వైశాఖ బహుళ దశమి నాడు (2027లో మే 31) 41 రోజుల దీక్ష ముగింపుగా జరుపుకుంటారు. హనుమద్వ్రతం మార్గశిర శుద్ధ త్రయోదశి నాడు చేసే వ్రతం; కర్ణాటకలో దీన్నే హనుమ జయంతి అంటారు. తమిళనాడులో హనుమత్ జయంతి మార్గళి మూల నక్షత్రం నాడు (2027 జనవరి 7).
హనుమత్ తోరానికి 13 ముడులు ఎందుకు?
వ్రతం పక్షంలోని 13వ తిథి అయిన త్రయోదశి నాడు వస్తుంది కాబట్టి తోరానికి 13 ముడులు వేస్తారు. పసుపు రాసిన తోరాన్ని పూజలో పెట్టి పూజించి, "ఓం నమో వాయునందనాయ" అని చెబుతూ కుడి చేతికి కట్టుకుంటారు.
అమెరికాలో హనుమద్వ్రతం 2026 ఎప్పుడు?
అమెరికా, కెనడాలో సోమవారం, డిసెంబర్ 21, 2026న; బ్రిటన్లో కూడా డిసెంబర్ 21. సింగపూర్, మలేషియా, యూఏఈ, ఆస్ట్రేలియాలో మంగళవారం, డిసెంబర్ 22.
హనుమద్వ్రతంలో ఉపవాసం తప్పనిసరా?
తప్పనిసరి కాదు, అది ఇంటి ఆచారం. చాలామంది పూజ అయ్యేవరకు ఏమీ తినరు, కొందరు పాలు, పండ్లు మాత్రమే తీసుకుంటారు. అనారోగ్యంగా ఉన్నవాళ్లు, గర్భిణులు, పెద్దవాళ్లు పూజ, తోరంతోనే వ్రతం చేసుకోవచ్చు.
Deva AIలో హనుమంతుడితో వ్రతం గురించి మాట్లాడవచ్చా?
అవును. Deva AIలో హనుమంతుడితో టెక్స్ట్ లేదా వాయిస్ ద్వారా వ్రతం అర్థం గురించి, హనుమాన్ చాలీసాలోని ఒక పంక్తి గురించి అడగవచ్చు; జప కౌంటర్తో హనుమాన్ మంత్ర జపం లెక్కపెట్టుకోవచ్చు.



