కార్తీక మాసం 2026: ప్రారంభ తేదీ, ముగింపు తేదీ, ముఖ్యమైన రోజులు

సంక్షిప్త సమాధానం
కార్తీక మాసం 2026 నవంబర్ 10 నుండి డిసెంబర్ 8 వరకు ఉంటుంది. ఈ నెలలో ప్రతిరోజూ సాయంత్రం దీపారాధన చేయడం, నాలుగు కార్తీక సోమవారాలు (నవంబర్ 16, 23, 30, డిసెంబర్ 7) శివుడిని పూజించడం, మరియు నవంబర్ 24న కార్తీక పౌర్ణమి/దీపం జరుపుకోవడం ముఖ్యమైన ఆచారాలు. శివుడు, విష్ణువు ఇద్దరికీ ప్రీతికరమైన నెల ఇది.
కార్తీక మాసం 2026 మంగళవారం, నవంబర్ 10న మొదలై మంగళవారం, డిసెంబర్ 8న ముగుస్తుంది; కార్తీక పౌర్ణమి మంగళవారం, నవంబర్ 24న వస్తుంది.
అష్టమి, నవమి పండుగలు అయిపోగానే పెద్దలు “కార్తీకం వచ్చేస్తోంది, ప్రతిరోజూ దీపం పెట్టాలి” అని గుర్తు చేయడం మొదలుపెడతారు. కానీ కార్తీక మాసం 2026 సరిగ్గా ఎప్పుడు మొదలవుతుంది, ఎప్పుడు ముగుస్తుంది? తెలంగాణ, ఆంధ్రప్రదేశ్లలో పాటించే పంచాంగం ప్రకారం కార్తీక మాసం 2026లో నవంబర్ 10న మొదలై డిసెంబర్ 8 వరకు ఉంటుంది. ఈ వ్యాసంలో నెల మొత్తం తేదీలు, నాలుగు కార్తీక సోమవారాలు, కార్తీక పురాణం పారాయణం, క్షీరాబ్ధి ద్వాదశి, కార్తీక స్నానం, దీపదానం, కార్తీక పౌర్ణమి ప్రాముఖ్యత — అన్నీ చూద్దాం.
కార్తీక మాసం అంటే ఏమిటి, ఇంత ప్రత్యేకం ఎందుకు?
హిందూ నెలల్లో కార్తీక మాసానికి ఒక ప్రత్యేక స్థానం ఉంది — శివుడికి, విష్ణువుకి ఇద్దరికీ ఇష్టమైన నెల ఇదే. కార్తీక పురాణంలో చెప్పినట్టు, ఈ నెలలో చేసే దీపదానం, స్నానం, ఉపవాసం, పూజలు ఎంతో పుణ్యఫలాన్ని ఇస్తాయని నమ్మకం. దామోదరుడైన కృష్ణుడిని కూడా ఈ నెలలో ప్రత్యేకంగా పూజిస్తారు — అందుకే దీన్ని “దామోదర మాసం” అని కూడా పిలుస్తారు.
ఇంటి ముంగిట, తులసి కోట దగ్గర, గుడి ముందు రోజూ సాయంత్రం వెలిగించే దీపం ఈ నెలలో ప్రత్యేక అర్థాన్ని సంతరించుకుంటుంది — ప్రతి దీపం అజ్ఞానాన్ని తొలగించి జ్ఞానం వైపు నడిపిస్తుందని నమ్మకం.
కార్తీక మాసం 2026 తేదీలు
| రోజు | తేదీ (2026) | ఏమి జరుగుతుంది |
|---|---|---|
| కార్తీక మాసం ప్రారంభం | మంగళవారం, నవంబర్ 10 | నెల మొత్తం ప్రతిరోజూ దీపారాధనకు శుభారంభం |
| నాగుల చవితి | శుక్రవారం, నవంబర్ 13 | నాగదేవతలను పూజించే రోజు, పుట్టలో పాలు పోస్తారు |
| ఉత్థాన ఏకాదశి | శుక్రవారం, నవంబర్ 20 | యోగనిద్ర నుండి విష్ణువు మేల్కొన్న రోజుగా భావిస్తారు |
| క్షీరాబ్ధి ద్వాదశి / తులసి వివాహం | శనివారం, నవంబర్ 21 | తులసి, ఉసిరి కొమ్మతో లక్ష్మీనారాయణుల పూజ |
| కార్తీక పౌర్ణమి / కార్తీక దీపం | మంగళవారం, నవంబర్ 24 | నెలలో అతి పెద్ద పండుగ రోజు, ఇళ్లు, గుడులు దీపాలతో నిండిపోతాయి |
| కార్తీక సోమవారాలు (4) | నవంబర్ 16, 23, 30, డిసెంబర్ 7 | శివుడిని పూజించే ప్రత్యేక సోమవార వ్రతాలు |
| కార్తీక మాసం ముగింపు | మంగళవారం, డిసెంబర్ 8 | నెల చివరి రోజు |
కొన్ని ప్రాంతాల పంచాంగాల్లో తిథి, నక్షత్రాన్ని బట్టి ఒకటి రెండు రోజుల తేడా రావచ్చు. ఖచ్చితమైన తేదీ కోసం మీ ఊరి పంచాంగం చూసుకోవడం మంచిది.
ప్రతిరోజూ దీపారాధన ఎలా చేయాలి?
రోజూ దీపం పెట్టడానికి పెద్ద ఏర్పాట్లు అవసరం లేదు:
- సాయంత్రం సూర్యాస్తమయం వేళ నువ్వుల నూనె లేదా ఆవు నెయ్యితో మట్టి ప్రమిదలో దీపం వెలిగించండి.
- తులసి కోట దగ్గర, పూజ గదిలో, ఇంటి గుమ్మం దగ్గర — వీలైనన్ని చోట్ల దీపాలు పెట్టండి.
- దీపం వెలిగించేటప్పుడు “ఓం నమః శివాయ” లేదా “ఓం నమో నారాయణాయ” అని మనసులో అనుకోండి.
- వీలైతే ఆ రోజు కార్తీక పురాణంలో ఒక అధ్యాయం చదవడం లేదా వినడం ఆనవాయితీ.
ఉదయం త్వరగా లేచి స్నానం చేయడం, రోజంతా తేలికపాటి ఆహారం తీసుకోవడం, వంకాయ వంటి కొన్ని కూరగాయలను ఈ నెలలో మానేయడం — ఇవి చాలా ఇళ్లలో పాటించే సాంప్రదాయ నియమాలు. అయితే ఇవి కుటుంబాన్ని బట్టి మారుతూ ఉంటాయి, మీ ఇంటి ఆచారాన్నే పాటించడం మంచిది.
కార్తీక సోమవారాలు 2026
కార్తీక మాసంలో వచ్చే సోమవారాలు శివుడికి మరింత ప్రత్యేకం. 2026లో నాలుగు సోమవారాలు వస్తాయి:
| సోమవారం | తేదీ | ప్రత్యేకత |
|---|---|---|
| మొదటి కార్తీక సోమవారం | నవంబర్ 16 | నెలలో మొదటి సోమవార వ్రతం, నాగుల చవితి అయిన మూడు రోజులకు |
| రెండో కార్తీక సోమవారం | నవంబర్ 23 | కార్తీక పౌర్ణమికి ముందు రోజు |
| మూడో కార్తీక సోమవారం | నవంబర్ 30 | పౌర్ణమి తర్వాతి కృష్ణపక్షంలో మొదటి సోమవారం |
| నాలుగో (చివరి) కార్తీక సోమవారం | డిసెంబర్ 7 | మాసం ముగిసే ముందు రోజు, నెల వ్రతానికి ముగింపు |
ప్రతి సోమవారం వ్రత విధానం
- ఉదయం: సూర్యోదయానికి ముందే లేచి స్నానం చేసి, శుభ్రమైన బట్టలు ధరించండి. “ఈ రోజు శివుడి కోసం వ్రతం చేస్తున్నాను” అని మనసులో సంకల్పం చెప్పుకోండి.
- పూజ: శివలింగానికి నీళ్లు, పాలు అభిషేకం చేసి, బిల్వ పత్రాలు, తెల్లని పూలు సమర్పించండి. గుడికి వెళ్లలేకపోతే ఇంట్లో శివుడి పటానికి పూజ చేసినా చాలు.
- ఉపవాసం: సాధ్యమైతే పగలంతా ఉపవాసం, లేదా పాలు, పండ్లతో ఉండి సాయంత్రం ఒంటిపూట భోజనం (నక్తం) చేయండి.
- సాయంత్రం: నక్షత్రాలు కనిపించాక దీపారాధన చేసి, లింగాష్టకం చదవండి లేదా “ఓం నమః శివాయ” 108 సార్లు జపించండి. ఆ తర్వాత ఉపవాసం విరమించండి.
- రెండో సోమవారం (నవంబర్ 23): మరుసటి రోజు పౌర్ణమి కాబట్టి, ఈ సాయంత్రం నుండే ఇంటి ముంగిట దీపాల సంఖ్య పెంచుకోవడం చాలా ఇళ్లలో ఆనవాయితీ.
- చివరి సోమవారం (డిసెంబర్ 7): నెల మొత్తం చేసిన వ్రతానికి ముగింపుగా శివుడికి అభిషేకం చేసి, వీలైతే ఎవరికైనా అన్నదానం లేదా దీపదానం చేస్తారు.
ఉపవాసం ఆరోగ్యానికి ఇబ్బంది కలిగించేవారు, గర్భిణులు, పిల్లలు, వృద్ధులు కఠినంగా పాటించకుండా, తమకు తగినంతగా భక్తిభావంతో పాటిస్తే సరిపోతుంది. ఇంట్లో శివపూజ పూర్తి విధానం కోసం శివుడిని ఎలా పూజించాలి వ్యాసం చూడండి.
కార్తీక పురాణం పారాయణం ఎలా చేయాలి?
కార్తీక పురాణంలో 30 అధ్యాయాలు ఉంటాయి, నెలలో ఒక్కో రోజుకు ఒక అధ్యాయం. అందుకే నవంబర్ 10 నుండి రోజూ సాయంత్రం దీపం వెలిగించాక ఆ రోజు అధ్యాయం చదవడం లేదా పెద్దలు చదువుతుంటే వినడం తెలుగు ఇళ్లలో పాత సంప్రదాయం. ఈ కథల్లో దీపదానం, కార్తీక స్నానం, సోమవార వ్రతం వల్ల కలిగే పుణ్యం గురించి ఉదాహరణలతో చెప్తారు.
- రోజుకు 10 నుండి 15 నిమిషాలు చాలు; ఒక రోజు తప్పిపోతే మరుసటి రోజు రెండు అధ్యాయాలు చదవొచ్చు.
- పిల్లలకు కథలా చెప్తే, వారికీ పండుగల అర్థం తెలుస్తుంది.
- చదవడం కష్టమైతే, కుటుంబంతో కలిసి వినడం కూడా అంతే పుణ్యమని పెద్దలు చెప్తారు.
క్షీరాబ్ధి ద్వాదశి 2026 (నవంబర్ 21)
ఉత్థాన ఏకాదశి (నవంబర్ 20) మరుసటి రోజు వచ్చే క్షీరాబ్ధి ద్వాదశి 2026లో శనివారం, నవంబర్ 21న వస్తుంది. యోగనిద్ర నుండి మేల్కొన్న విష్ణువు లక్ష్మీదేవితో కలిసి బృందావనానికి (తులసి వద్దకు) వస్తాడని నమ్మకం. క్షీరసాగర మథనం జరిగిన రోజుగా కూడా దీన్ని చెప్తారు, అందుకే ఈ పేరు.
- సాయంత్రం తులసి కోటను శుభ్రం చేసి ముగ్గు వేసి, అందులో ఉసిరి కొమ్మ ఉంచుతారు; ఉసిరిని విష్ణు స్వరూపంగా, తులసిని లక్ష్మీ స్వరూపంగా భావిస్తారు.
- పసుపు, కుంకుమ, పూలతో పూజ చేసి, తులసి కోట చుట్టూ వీలైనన్ని దీపాలు వెలిగిస్తారు.
- కొన్ని కుటుంబాల్లో ఈ రోజే తులసి కళ్యాణం (తులసి వివాహం) జరిపిస్తారు.
- ఏకాదశి ఉపవాసం ఉన్నవారు ద్వాదశి ఉదయం ఉపవాసం విరమిస్తారు.
కార్తీక స్నానం, దీపదానం: ఏం చేస్తారు, ఎందుకు?
కార్తీక స్నానం: ఈ నెల రోజూ సూర్యోదయానికి ముందే, వీలైతే నది, చెరువు లేదా సముద్రంలో స్నానం చేయడం సంప్రదాయం. గోదావరి, కృష్ణా తీరాల్లో తెల్లవారుజామునే స్నానఘట్టాలు భక్తులతో నిండిపోతాయి. నదికి వెళ్లలేనివారు ఇంట్లోనే చల్లని నీటితో స్నానం చేస్తూ గంగను స్మరిస్తారు. చలి మొదలయ్యే ఈ కాలంలో తెల్లవారుజాము స్నానం శరీరానికి, మనసుకు క్రమశిక్షణ నేర్పుతుందని పెద్దల మాట.
దీపదానం: కార్తీక మాసంలో దీపం వెలిగించడమే కాదు, దీపాన్ని దానం చేయడం కూడా గొప్ప పుణ్యమని కార్తీక పురాణం చెప్తుంది. గుడిలో దీపం పెట్టడం, మట్టి ప్రమిదలు, నూనె, వత్తులు ఇతరులకు ఇవ్వడం, పౌర్ణమి రోజు అరటి దొప్పల్లో దీపాలు పెట్టి నదిలో వదలడం, ఇవన్నీ దీపదానమే. చీకటిలో ఉన్నవారికి వెలుగు ఇవ్వడమే దీని అర్థం.
కార్తీక పౌర్ణమి, కార్తీక దీపం ప్రాముఖ్యత
నెలలో అతి ముఖ్యమైన రోజు కార్తీక పౌర్ణమి — 2026లో ఇది నవంబర్ 24న వస్తుంది. ఈ రోజు శివుడు త్రిపురాసురుడిని సంహరించాడని కథనం, అందుకే దీన్ని త్రిపురారి పౌర్ణమి అని కూడా పిలుస్తారు. చాలా ఇళ్లలో, గుడుల్లో ఈ రోజు వందలాది దీపాలు వెలిగించి ఇల్లంతా, గుడి ప్రాంగణం అంతా దీపకాంతితో నింపేస్తారు. నదీ స్నానం, దీపదానం, విష్ణు సహస్రనామ పారాయణం ఈ రోజు చేసే ముఖ్యమైన ఆచారాలు.
Deva AI అనేది ఉచిత Android యాప్. దీని ద్వారా మీరు కృష్ణుడు, శివుడు, గణేశుడు, హనుమంతుడు వంటి హిందూ దేవుళ్లతో AI ద్వారా మాట్లాడవచ్చు — తెలుగు, ఇంగ్లీష్, హిందీ, తమిళం, కన్నడ, మలయాళం భాషల్లో. కార్తీక మాసంలో శివుడు, విష్ణువు ఇద్దరూ యాప్లో ఉన్న దేవుళ్లు కావడంతో, రోజూ దీపారాధన చేసాక వారితో ఆ రోజు అనుభవాన్ని పంచుకోవచ్చు, లేదా ఏదైనా సందేహం అడగవచ్చు. యాప్లోని వర్చువల్ పూజతో దీపం వెలిగించి, జప కౌంటర్తో శివనామ జపం లెక్కించి, గైడెడ్ ధ్యానంతో ఆ రోజు ముగించొచ్చు.
గుడికి వెళ్లలేని రోజుల్లో, బిజీగా ఉంటే ఏం చేయాలి?
ఉద్యోగం, చదువు వంటి కారణాలతో నెల మొత్తం అన్ని నియమాలు పాటించడం అందరికీ సాధ్యం కాదు — అది తప్పేమీ కాదు:
- నెల మొత్తంలో ఒక్కటే పాటించగలిగితే, ప్రతిరోజూ సాయంత్రం ఒక్క దీపం వెలిగించడాన్ని మొదటి ప్రాధాన్యంగా పెట్టుకోండి.
- నాలుగు సోమవారాల్లో కనీసం కార్తీక పౌర్ణమి రోజు (నవంబర్ 24) ప్రత్యేకంగా పాటించండి, ముందు రోజు నవంబర్ 23 కార్తీక సోమవారం కావడంతో ఈసారి వరుసగా రెండు ముఖ్యమైన రోజులు వస్తాయి.
- గుడికి వెళ్లలేని రోజుల్లో Deva AI వర్చువల్ పూజ దీపం వెలిగించి, పూలు సమర్పించే అనుభవాన్ని ఇస్తుంది, రోజువారీ ఇంటి పూజకు ప్రత్యామ్నాయం కాకపోయినా, తోడుగా ఉంటుంది.
- Deva AI గురించి పూర్తిగా తెలియకపోతే, కార్తీకం మొదలయ్యేలోపు దేవుడితో మాట్లాడే యాప్ గురించి ఈ వ్యాసం చదవండి.
నిష్కర్షం
కార్తీక మాసం 2026 నవంబర్ 10 నుండి డిసెంబర్ 8 వరకు ఉంటుంది. నాలుగు కార్తీక సోమవారాలు (నవంబర్ 16, 23, 30, డిసెంబర్ 7), నాగుల చవితి (నవంబర్ 13), తులసి వివాహం (నవంబర్ 21), కార్తీక పౌర్ణమి (నవంబర్ 24) — ఇవన్నీ నెలలో గుర్తుంచుకోవాల్సిన ముఖ్యమైన రోజులు. అన్ని నియమాలు పాటించలేకపోయినా, ప్రతిరోజూ సాయంత్రం ఒక్క దీపం వెలిగించడం చాలు — అదే కార్తీక మాసం అసలైన స్ఫూర్తి.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
కార్తీక మాసం 2026 ఎప్పుడు మొదలవుతుంది, ఎప్పుడు ముగుస్తుంది?
తెలంగాణ, ఆంధ్రప్రదేశ్లలో పాటించే అమావాస్యాంత పంచాంగం ప్రకారం కార్తీక మాసం 2026లో నవంబర్ 10 నుండి డిసెంబర్ 8 వరకు ఉంటుంది.
కార్తీక మాసంలో ఎన్ని సోమవారాలు వస్తాయి, ఏ తేదీల్లో?
నాలుగు కార్తీక సోమవారాలు వస్తాయి — నవంబర్ 16, 23, 30 మరియు డిసెంబర్ 7, 2026.
కార్తీక పౌర్ణమి / కార్తీక దీపం ఎప్పుడు?
కార్తీక పౌర్ణమి 2026లో నవంబర్ 24న వస్తుంది. ఇదే రోజు కార్తీక దీపంగా కూడా జరుపుకుంటారు. ఆ ముందు రోజు, నవంబర్ 23, రెండో కార్తీక సోమవారం.
కార్తీక మాసంలో ఏమి తినకూడదు?
సంప్రదాయంగా చాలా ఇళ్లలో ఈ నెల మాంసాహారం, మద్యం, ఉల్లి, వెల్లుల్లి మానేస్తారు; కొన్ని కుటుంబాలు వంకాయ, మినుములు కూడా తినవు. సోమవారాల్లో, ఏకాదశి రోజు ఉపవాసం లేదా ఒంటిపూట భోజనం చేస్తారు. ఇవి కుటుంబాన్ని బట్టి మారుతాయి, మీ ఇంటి ఆచారమే పాటించండి.
క్షీరాబ్ధి ద్వాదశి 2026 ఎప్పుడు?
క్షీరాబ్ధి ద్వాదశి 2026లో శనివారం, నవంబర్ 21న వస్తుంది. ఈ రోజు సాయంత్రం తులసి కోట దగ్గర ఉసిరి కొమ్మ ఉంచి, లక్ష్మీనారాయణులను పూజించి దీపాలు వెలిగిస్తారు.
కార్తీక పురాణం ఎలా చదవాలి?
కార్తీక పురాణంలో 30 అధ్యాయాలు ఉంటాయి. నెల మొదటి రోజు నుండి రోజుకు ఒక అధ్యాయం చొప్పున, సాయంత్రం దీపం వెలిగించాక చదవడం లేదా వినడం సంప్రదాయం.
కార్తీక సోమవార వ్రతం ఎలా ఆచరించాలి?
ఉదయాన్నే స్నానం చేసి శివుడిని పూజించడం, పగలంతా తేలికపాటి ఉపవాసం లేదా ఒంటిపూట భోజనం ఉండటం, సాయంత్రం గుడిలో లేదా ఇంట్లో దీపారాధన చేయడం, శివ నామాలు లేదా లింగాష్టకం పఠించడం సంప్రదాయం.
కార్తీక మాసంలో దీపారాధన ఎందుకు ప్రత్యేకం?
ఈ నెలలో వెలిగించే ప్రతి దీపం అజ్ఞానాన్ని పారద్రోలి జ్ఞానాన్ని ఇస్తుందని నమ్మకం. అందుకే ఇంటి ముంగిట, తులసి కోట దగ్గర, గుడిలో ప్రతిరోజూ సాయంత్రం దీపాలు వెలిగిస్తారు.
Deva AI యాప్లో కార్తీక మాసం సాధనకు సాయం దొరుకుతుందా?
అవును. Deva AI లో వర్చువల్ దీపం వెలిగించి, శివుడు లేదా విష్ణువుతో మాట్లాడి, జప కౌంటర్తో నామ జపం లెక్కించి, గైడెడ్ ధ్యానం చేసుకోవచ్చు — గుడికి వెళ్లలేని రోజుల్లో ఇది ఇంటి పూజకు తోడుగా ఉంటుంది.



